Қалыптастырушы бағалау өз тәжірибемде

Курсты оқу арқылы мен, осы оқу барысында әзірленген бағдарламалардын негізгі қалаушылары  мектеп мұғалімдері екендігін және олардын тек өздеріне өзгеріс енгізіп қана қоймай, жалпы мектептің оқыту тәжірибесіне өзгеріс енгізу керектігін білдік. Бағдарлама оқушыларды XXI ғасырда өмір сүруге дайындау үшін мектеп тәжірибесіне қандай өзгеріс енгізіп, қалай нәтижеге жету керектігін түсінуді көздейді.Өз білімімді кеңейту үшін, біліктілігімді арттырып, жаңа заман талабына сай мұғалім болуым және де оқушыларды жаңаша тәсілдермен оқытып қызықтыра білу ушін, «Педагогикалық қоғамдастықтағы мұғалім көшбасшылығы» курсына оқуға келдім. Педагогикалық шеберлік орталығының тажірибелі және білікті тренерінің көмегімен екі жүз сағаттық «Бетпе-бет» аудиториялық кезеңінде бағдарламаны игердім.

Пажарес (1992) айтқандай, мұғалімнің сыныптағы іс-әрекеттеріне әдістемелік құралдар мен оқулықтардан гөрі, пәннің қалай оқытылуы керектігі жөнінде әбден қалыптасып қалған пікірлер анағұрлым күштірек ықпал ететіндігі жөнінде айтты. Мұғалімнің ұстанымы – оның көзқарасы, қабылданған шешімі және іс-әрекетінің негізін ұстандым. Алдымен сабаққа өз мақсатымды қоя отырып, сабағымның мақсатына қарай әдіс-тәсілдерді   қолдану үшін тиімді шешім қабылдап, сыныптағы оқушылармен жұмыс жасадым.

«Шынайы терең білімнің белгісі оқыту шеберлігі болып табылады», – деп Аристотель айтқандай, тәжірибеммен бөлісу мақсатында «Қалыптастырушы бағалаудың  әдіс-тәсілдерін қолдану»  атты тақырыбында  жас мамандарға коучинг жүргіздім. Коучингте өзімнің алған тәжірибеммен бөлістім.

Бағалау – оқу дәлелдері жоспарлы және жүйелі жинақталатын және де оқу сапасы туралы қорытынды қабылдау үшін қолданылатын кез келген қызметті сипаттайтын ұғым. Бұл ұғым бағалаудың екі аспектісін көздейді: оқуды бағалау (жиынтық бағалау) және оқу үшін бағалау (қалыптастырушы бағалау).

Оқу үшін бағалау – бұл басым міндеті оқыту мақсатын оқушыларды білім алуға ынталандыратындай  етіп құруды көздейтін кез келген бағалау.

«Бағалау» термині «жақын отыру» дегенді білдіретін латын сөзінен шыққандығы кездейсоқ емес, себебі бағалаудың негізгі сипаты  бір адам басқа адамның не айтып, не істегенін немесе өзін-өзі бақылау жағдайындағы өзінің дербес ойлауын, түсінігін немесе мұқият бақылауы болып табылады.

Қалыптастырушы бағалаудың тәсілдері «Дыбыстау», «Элективті тест», «Learning apps», «Kahoot» жұмыстары жүргізілді. «Дыбыстау»  тәсілінің мақсаты фильмнен өткен тақырыпқа байланысты немесе оқушылардың деңгейіне сәйкес  келетін үзіндіні  дыбыссыз көрсетіп, оқушылардың рөлге  еніп, дыбыстауын тапсыруға болады. Алдымен үзіндіні дыбысымен көрсетсе де болады. Дайындалуға оқушыларға жеткілікті уақыт беру қажет. «Дыбыстау»  тәсілі оқушылардың әдебиет, ағылшын тілі, тарих пәндердерінде қолдануға болады,оқушылардың пәнге деген шығармашылық қабілетін оятып қана қоймай, оқуға деген қызығушылығын оятады.

«Элективті тест» әдісі. Мұғалім алдын ала әрбір оқушыға А, В, С, D, E  арқылы белгіленген түстері сәйкес ақ, сары, көк, қызыл, жасыл стикерді таратады. Әрбір сұрақты қойғаннан кейін 20 секунд кідіріп сыныптан тест жауабына сәйкес әріпті көтерулерін сұрайды. Өзін-өзі және бірін-бірі бағалауды жүзеге асыру үшін дұрыс немесе дұрыс емес жауаптарды диалог құру арқылы талқылайды. «Элективті тест» тәсілін қолданудағы мақсат –  сұраққа жауап арқылы оқушылар өткен және жаңа сабақты қайталау үшін тест тапсырмаларын орындайды, өзін-өзі тексере алады, сабақтың басында, соңында қолдануға болады. Осы тәсілде оқушылар өзін-өзі бағалап, сонымен қатар топ арасында бағаланады, тапсырманың соңында кері байланыс болады.

«Learning apps», «Kahoot» тәсілдерінде интернет желісі арқылы тапсырмалар беріледі. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын оятып, дамытып, ынталандырады. Топпен де, жұппен де жұмыс  жасайды. Әр түрлі пәндерден әртүрлі тақырыпқа байланысты тапсырмалар болады. Әдіс-тәсілді тиімді пайдалану арқылы сабақ өз мақсатына жетіп, оқушылар белгілі бір жетістікке жетеді деп ойлаймын. Бағалау  нәтижелерін  ескере отырып,  мұғалім оқытуды түрлендіріп, оқушылардың өз оқуын қалай жетілдіру керектігін түсіну үшін өздерін өздері бағалай алуын қамтамасыз етіп, өзара бағалау арқылы бірге оқитын оқушылармен бірлесіп жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру қажет. Алдағы уақытта қалыптастырушы бағалаудың жаңа  әдіс-тәсілдерін  игеріп, өз тәжірибеме енгізіп қана қоймай, өз әріптестеріммен бөлісіп отырамын. Ата-аналарға да бағалаудың қалай жүргізілетіндігін әр түрлі әдіс-тәсілдер арқылы жеткізіп отырамын.

Өткізілген коучинг-сессия нәтижесінде әріптестерім қалыптасрушы бағалаудың әдіс-тәсілдеріне байланысты маңызды ақпараттар алып, ұстаздар қауымы сабақтың көңілді, тартымды, қызықты өткенін, коучингке қатысқандарына қуанышты екеніндерін кері байланыс барысында айтып, алғыстарын жеткізді.

Алдағы уақытта көшбасшы ретінде іс-әрекетті зерттеу жұмысын жүргізуді ұйымдастырып, оқу мен оқытудағы жаңа әдіс-тәсілдерді одан әрі жетілдіремін.